HOME KONTAKT pltr
Jesteś tu:Sekcja Neuroradiologii Zabiegowej » Historia neuroradiologii zabiegowej

Historia neuroradiologii zabiegowej

Początki neuroradiologii zabiegowej można łączyć z operacją przeprowadzoną przez Brooksa w 1930 roku, której celem było zamknięcie przetoki tętniczo-jamistej. Po chirurgicznym wyłonieniu tętnicy szyjnej wprowadził do jej światła kawałki mięśni umocowane na nitce, które porywane przez prąd krwi trafiały do zatoki jamistej, w ten sposób doprowadził do jej zamknięcia. Przezskórne zabiegi naczyniowe stały się możliwe dopiero po wprowadzeniu w 1953 r. przez szwedzkiego radiologa Seldingera metody pozwalającej na przezskórne wprowadzenie cewnika do naczynia bez konieczności jego chirurgicznego odsłonięcia, co dało podstawę rozwoju wszystkim technik radiologicznych w zabiegach małoinwazyjnych naczyń tętniczych i żylnych. W 1959 roku Luessenhop i Spence dokonali pierwszych embolizacji malformacji naczyniowych mózgu przez podanie do tętnicy żywiącej specjalnych silikonowych (Silastic) cząstek umożliwiających zamknięcie patologii naczyniowej poprzez zablokowanie przepływu.

W 1967 roku Doppman oraz Newton i Adams (w1968 r.) przeprowadzili embolizacje rdzeniowych malformacji tętniczo-żylnych. Pierwszą embolizację malformacji tętniczo-żylnej wykonaną techniką zbliżoną do obecnie stosowanej przeprowadził w 1976 roku Kerber, używając mikrocewnika penetrującego do bliższych gniazda, odcinków naczyń tętniczych, podając przezeń płynną substancję embolizacyjną – izobutyl-2-cyjanoakrylowy (IBCA). Pomimo niedoskonałości materiału, jakiego używał i wynikających z tego poważnych ograniczeń, udoskonalona wersja jego metody stała się wkrótce najszerzej stosowanym rodzajem leczenia wewnątrznaczyniowego malformacji tętniczo – żylnych mózgu. Możliwości przezskórnego, przeznaczyniowego leczenia patologii naczyniowych mózgu poszerzył Serbinienko dokonując w 1974 roku embolizacji tętniaka wewnątrzczaszkowego. Wyłączył go z krążenia wprowadzając do światła tętniaka lateksowy balon. Technika ta była obiecująca, jednak umieszczenie i napełnienie balonu w worku tętniaka było trudne technicznie i długotrwałe. Główną trudnością w tej metodzie leczenia było dokładne dopasowanie wielkości balonu do światła tętniaka, zbyt duży balon groził pęknięciem ściany tętniaka lub mógł prowadzić do zamknięcia przyległego naczynia prowadząc do udaru mózgu. Zbyt mały balon nie zamykał worka tętniaka szczelnie, pozwalając nadal na przepływ krążącej w nim krwi, przez co pozostawało ryzyko pęknięcia tętniaka i krwotoku mózgowego. Podobnie zamykał tętniaki Debrun i pierwszy na dużym materiale klinicznym przedstawił możliwości tej metody w 1978 roku. W kolejnych latach doskonalenie techniki rentgenowskiej, środków cieniujących i sprzętu angiograficznego wpłynęło na bardzo szybki rozwój metod neuroradiologii zabiegowej. Nad wewnątrznaczyniowym leczeniem tych trudnych lub niemożliwych do leczenia neurochirurgicznego patologii naczyniowych jakimi są tętniaki mózgu, malformacje tętniczo-żylne, przetoki oponowe, urazy naczyń śródmózgowych, bardzo unaczynione guzy głowy i szyi pracowali pionierzy nauroradiologii zabiegowej na całym świecie.

Leczenie tętniaków ma na celu zabezpieczenie chorego przed krwotokiem podpajęczynówkowym co wymaga wyłączenia tętniaka z krążenia. Można to zrobić chirurgicznie lub przeznaczyniowo. Od wielu lat podejmowano próby przeznaczyniowego zamykania tętniaków z wykorzystaniem nowych materiałów. Celem było wyłączenie tętniaka z krążenia poprzez wypełnienie jego światła materiałem embolizacyjnym. Pierwsze tego typu zabiegi przeprowadził Serbinienko przy pomocy lateksowych balonów odczepialnych. Technika embolizacji tętniaków była obiecująca, jednak umieszczenie i napełnienie balonu w worku tętniaka było trudne technicznie i długotrwałe. Główną trudnością w tej metodzie leczenia było dokładne dopasowanie wielkości balonu do światła tętniaka. Zbyt duży balon groził pęknięciem ściany tętniaka lub wpuklał się do naczynia macierzystego i mógł prowadzić do jego zamknięcia. Zbyt mały balon nie zamykał worka tętniaka szczelnie pozwalając nadal na przepływ krwi przez co ryzyko pęknięcia tętniaka nie zmniejszało się. Nowe możliwości stworzyło wprowadzenie spiral jako materiału embolizacyjnego. Początkowo stosowane były spirale wolne. Przez cewnik umieszczony w worku tętniaka wypychane były specjalnym prowadnikiem - popychaczem. Główne ryzyko tego zabiegu polegało na braku możliwości wycofania spirali, jeżeli jej układanie się w worku tętniaka było niewłaściwe. Zdarzało się to często zwłaszcza pod koniec zabiegu, gdy worek tętniaka był wypełniony już kilkoma spiralami. Dopiero w latach 90-tych wprowadzono system GDC (Guglielmi detachable coil) do leczenia tętniaków mózgu czyli spirale odczepiane elektrolitycznie. Obecnie stosowane są spirale odczepialne mechanicznie lub elektrolitycznie. Inne systemy odczepialne mechanicznie nie były tak popularne, położenie ich jest cały czas kontrolowane przez wykonującego zabieg, który dokonuje odczepienia spiral po upewnieniu się o ich prawidłowym ułożeniu w worku tętniaka. Spirale zbudowane są z rdzenia i oplotu platynowego, mogą być pokryte hydrożelem lub innymi substancjami wzmagającymi procesy krzepnięcia oraz gojenia.

W ciągu ostatnich 15 lat dokonał się niezwykły rozwój neuroradiologii zabiegowej, powstało wiele urządzeń pomagających leczyć tętniaki oraz naczyniaki (malformacje tętniczo-żylne), które dotąd uważane były za nieoperacyjne i niewyleczalne ze względu na wielkość, szerokość szyi, położenie.
Przy zabiegach w zależności od schorzenia używa się specjalnych balów do remodelingu naczyń oraz mikrostentów, stentów kierunkujących przepływ krwi („flow-divertery)”, specjalnych środków płynnych embolizacyjnych używanych do zamykania malformacji tętniczo-żylnych np: ONYX, a w laboratoriach rodzą się bezustannie nowe koncepcje. Z biegiem lat prowadzono także inne techniki zapobiegania np. udarom mózgu, wprowadzając stenty i angioplastykę tętnic zewnątrz i wenątrzczaszkowych oraz bezpośrednie metody leczenia udaru mózgu za pomocą systemów mechanicznych i użycia leków podawanych przez specjalne mikrocewniki bezpośrednio do zakrzepu w obrębie naczynia tętniczego mózgu. Szybki rozwój i doskonalenie techniki embolizacji sprawia, że metoda ta coraz częściej jest alternatywą dla zabiegu neurochirurgicznego i chirurgii naczyń. Decyzja o podjęciu leczenia i wyborze metody zależy od wielu czynników. Zawsze brany jest pod uwagę stan chorego, naczyniowe warunki anatomiczne, umiejscowienie i kształt tętniaka, stosunek wielkości worka do szyi tętniaka. Bardzo istotne są również możliwości, doświadczenie i przygotowanie zespołu neurochirurgicznego i radiologicznego.

Zabiegi neuroradiologiczne przeprowadzane są w pracowniach rentgenowskich, w których wykonywane są badania naczyniowe. Sale, w których przeprowadza się zabieg spełniają wymogi, pod względem sterylności, stawiane salom operacyjnym. Cyfrowe aparaty rentgenowskie muszą być wyposażone w subtrakcję obrazu i tzw. "road mapping" - opcję, która w sposób bardzo istotny ułatwia cewnikowanie naczyń. Dwupłaszczyznowa fluoroskopia pozwala na sprawniejsze cewnikowanie naczyń przez co skraca czas zabiegu i zwiększa jego bezpieczeństwo. Większość zabiegów przeprowadzana jest w znieczuleniu ogólnym.
< >